Een stuk van de tuin is gazon. Het is net groot genoeg om Viking Kubb op te spelen. Ik maai het gazon alleen wanneer het echt nodig is, bijvoorbeeld wanneer we een (tuin)feestje hebben. Maar als er geen nood is tot maaien, mag het allemaal wat langer groeien, zoals in het liedje van die bekende Vlaamse Filosoof. Zo is het gazon dit jaar nog maar één keer (redelijk) kort gezet (want ik maai het gazon steevast om het afgestorven loof van de bollen weg te halen).
Daar zijn verschillende redenen voor. Ten eerste heb ik er gewoon geen zin in. Gras maaien is voor mij nu niet direct iets wat ik geweldig leuk vind.
Maar het klinkt natuurlijk veel beter wanneer je daar ook andere redenen voor kan geven . Zoals : met de huidige droogte maaien staat gelijk aan alle gras verklooien.
En nog : omwille van de Achillea millefolium die grote stukken van de grasmat aan ’t inpalmen is en die ik nu wil laten bloeien. Er staat ook redelijk wat Gewoon biggenkruid (Hypochaeris radicata) in ’t gazon, een belangrijk inheemse plant voor veel solitaire bijen.
De witte klaver en het madeliefje doen het dan weer veel minder goed in ’t gazon. Ik hou nog enkele stukjes klaver over, maar terwijl het gazon twee jaar geleden nog vol madeliefjes stond is het nu echt zoeken om er nog enkele te vinden. De droogte?
En tenslotte maai ik ook niet voor de vele sprinkhanen die in mijn gazon rondspringen, zoals deze krasser hierboven. Die beestjes doen me terugdenken aan mijn jeugd, toen we in het braakliggend terrein tegenover de ouderlijke woning sprinkhanen gingen vangen.
Het biggenkruid
Ohh, en er is nog een reden. De benzine voor de grasmaaier is op.
Licht schoeisel is niet geschikt om mee te werken in de tuin. Ik heb hier een stel stevige schoenen staan voor het tuinwerk. Maar wanneer je zo maar even de tuin inloopt om de kippen eten te gaan geven of wat bessen te plukken, zijn die veiligheidsschoenen echt wel vervelend (kost veel te veel tijd om ze aan te doen). Daarvoor gebruikte ik een stel oude crocs (sorry Jani). Twee weken geleden stapte ik op een tak van de stekelige stekelbes, en de stekels van de plant gingen gewoon door de zool van die crocs en dus in mijn voet.
“Koop U een stel klompen” stelde MadaMasj voor. Ze bedoelde Zweedse klompen (lederen ‘aansteek’klompen met houten zaal), maar ik besloot even de taalpurist uit te hangen. Klompen zijn klompen, geen Zweedse klompen. Dus kocht ik me houten klompen. Ik heb nog even getwijfeld om er te kopen met een schreeuwlelijk motiefje op.
De eerste dag viel het wandelen met die klompen dik tegen, maar na enkele dagen wandelen begin ik ze wel gewoon te worden, dit veganistisch schoeisel waarvoor dan weer ergens een boom moest sneuvelen (“You can’t win them all”).
MadaMasj is niet direct fan volgens mij. Ze vind bovendien ook dat ik die klompen niet mag dragen onder mijn fietsuitrusting. Ik heb haar beloofd dat ik niet met die klompen ga rijden met de racefiets, maar zij wil een volledig embargo op het dragen van klompen onder fietskledij. Ik had misschien toch gelakte klompen moeten kopen, in één of ander schreeuwerig kleurtje. Dat had nog ze nog beter doen aftekenen tegen mijn ‘wielerensemble’.
Wil je wat extra leven in je tuin lokken? Eén tip: Achilea millefolium doet het bijna overal en is een echte insectenmagneet. De foto’s die je hier ziet, maakte ik op drie planten, in een periode van minder dan 2 uur (niet dat ik er twee uur ben blijven langs staan, ik ben er gewoon enkele keren langsgelopen). Er stond behoorlijk wat wind, het was niet echt ideaal om macro’s te maken…
ZwartstreepsmalboktorDe bloemen worden ook gebruikt om andere activiteiten te ontlpooien door de ingekeepte smalboktorTapijtkeverGeringelde smalbokVuurwantsEen nobele onbekendeDit is een kleine knotswespGroefbijendodermuseumkeverGoudbij, ze gaf me geen tijd om een tweede foto te maken…Fraaie schijnboktor
Op ons terras achter de woning is geen schaduw, en dat gaat nog een hele tijd zo blijven Het terras ligt aan de noordkant van de woning, een boom achter het terras zetten zou dus niet direct veel helpen. Wanneer het echt warm is, is buiten eten geen optie. En ik heb geen zin om te klooien met een parasol (ik plan wel om eens een schaduwdoek te hangen).
Om met het gezin ’s middags in de zomer buiten te kunnen eten rekende ik op het schaduwhoekje. Maar de eerste poging om daar eens te eten – op de houtschors – was geen succes. Onder tafel zat een rode mierennest, en de soldaten van dat nest lieten de jongste zoon weten dat ze niet direct van plan waren om hun plek met zijn onderbenen te delen. MadaMasj gaf aan dat ik misschien toch maar wat verharding moest voorzien. Ik had daar in eerste instantie niet veel zin in, maar gaf dan toch schoorvoetend toe dat het niet echt praktisch was. Zonder verharding zou het plekje toch gewoon geboycot worden.
Maar verharding aanleggen onder een oude boom kan dus echt wel voor problemen zorgen. Ik wou die verharding dus zo beperkt mogelijk, en absoluut volledig waterdoorlatend en zonder stabilisé. Grind onder een boom zou volgens mij gewoon snel vuil worden, een houten terras een schaatsbaan door mosvorming,…. Het zouden dus stenen op een dun laagje rijnzand worden.
Bij de lokale tegelboer liet ik me een prijs liet maken voor een prachtige (Belgische) blauwe natuursteen (200 x 200 x 50 mm). Ik zou slechts 4,4 m² terras aanleggen, dus de prijs per m² is dan ook niet direct van belang.
Maar ik bedacht me nadien dat zo’n hardsteen toch niet het overeenstemde met het beeld dat ik in gedachte had. Ik wou iets dat wat meer doorleefd leek en kocht me uiteindelijk een partij betontegels van 30 x 30 en 3 cm dik. Omdat ik nog nooit zelf tegels had gelegd, en ik dit echt wel zelf wou doen, heb ik beslist om de tegels in een koffer van azobe-palissades te leggen. Toen ik die palissades bij de houthandel ging afhalen, viel me vooral op dat die dingen echt loodzwaar zijn (110 x 70 mm doorsnede).
Azobe palissades worden typisch gebruikt om grond te stutten, en zouden een eeuwigheid moeten meegaan.
Ik heb bijna geen grond afgegraven, de mulchlaag verwijderen was voldoende. Daarna de minitieus uitgemeten azobekoffer op zijn plek gelegd , een laagje van 3 cm rijnzand gelegd en daar de tegels opgelegd. Ik ben echt wel tevreden van het resultaat.
Het terras lijkt op foto misschien groot, maar dat tafeltje is klein (140 cm). Het zou voldoende groot moeten zijn om met 6 man rond de tafel te zitten. Wel vind ik het nu allemaal erg kaal aandoen. Ik plan nog 2 grote en 2 kleinere bloempotten om het allemaal wat minder kaal te maken.
Zoals ik gisteren al schreef heeft het hier gisteren flink geregend. Vanmorgen gaf de pluviometer 10 mm aan. In totaal heeft het in juni nu 31 mm geregend. Dat is lang niet voldoende om het droogteprobleem op te lossen, maar wel voldoende om de situatie niet erger te maken.
De planten waarderen dat hemelvocht ook duidelijk, heel wat planten zijn hier de voorbije week met rasse schreden gegroeid.
Naast de gevlekte orchis (die nog moet starten met bloeien) bloeit er nu een bosorchis in de bloemenweide. Het is een ‘witte’ bloemvorm*.
Er is blijkbaar wat discussie of de bosorchis een ondersoort is van de Gevlekte orchis of niet. Ik onthou vooral dat ik het echt wel een mooi ding vind.
*Technisch gezien kan ik op het moment dat ik dit schrijf moeilijk gaan controleren, want er is hier een klank-en lichtspel bezig buiten, samen waterpret.
Ik heb al eens eerder over dit beestje geschreven. Eigenlijk is de Grote Wolbij de bullebak onder de solitaire bijen. Het mannetje zoekt zich een territorium uit, waar hij vanaf dat ogenblik alle andere dieren verjaagt. Daarnaast verzamelt hij wijfjes in zijn territorium.
Ze gebruiken de haartjes van wollige planten om een nest mee te maken. Deze Stachys is voor hen een gedroomde plant: pollen en nectar te over en een plant die altijd een corona-kapsel heeft. Op de foto hierboven zie je een wijfje ‘haartjes’ oogsten.
Ik heb drie grote groepen Stachys in de tuin staan. Ze zijn allemaal ingenomen door wolbijen. Toen ik deze akkerhommel zal foerageren op de plant dacht ik, “Perfect, deze ga ik volgen tot mijnheer Grote Wolbij ze aanvalt/verjaagt, maar tevergeefs dus geen actiefoto’s… Die wolbijnen vliegen dan wel rond op patrouille, maar echt efficiënt zijn ze niet.
Ondertussen heb ik de Geranium stekjes opnieuw opgepot. Na 5 weken begonnen heel wat van die stekjes toch wortels te maken, en dat wortelen ging razendsnel vooruit. Zelfs enkele van de stekken die bovengrons geen nieuwe scheuten hadden gemaakt, bleken toch wortels te hebben aangemaakt. Flink wat wortels trouwens….
Ik kon uiteindelijk een 20-tal plantjes oppotten, ik denk dat ik daarmee een slaagkans van iets meer dan 1 op 3 behaal. Gezien het beperkte werk en plantmateriaal dat benodigd is om op deze manier stekken te maken, vind ik dat een succes. Ik ben ondertussen bezig met een tweede testrun, met andere geraniumsoorten. Die lijkt wel wat minder vlot te verlopen, maar ik wacht nog even af alvorens conclusies te trekken.
De opgepotte, jonge plantjes.
Deze plantjes laat ik nu nog 2-3 weken doorwortelen, en dan kunnen ze de tuin in. Gieten moet ik ze nu zeker niet, want er is vandaag weer 6 mm uit de lucht gevallen. We hebben nu toch al 23 mm regen gehad sinds vrijdag….
Ondertussen probeer ik nog een boel andere dingen te stekken. Amsonia, Buddleja globosa, Buddleja alternifolia, Isodon, Strobilanthes, Campanula lactiflora en lavendel (dit keer met jonge scheuten).
Bij één poging tot stekken hoort wel een grappig verhaal. Jaren geleden heb ik eens Nepeta kubanica gekocht bij een Nederlandse kwekerij. Enkele plantjes, omdat ik die dus aankocht zonder te weten hoe de plant er zou uitzien. Een plant die wel wat weg heeft van een Agastache. De plant beviel me zo goed dat ik nadien nog extra planten wou hebben.
N. kubanica
Ik heb bij twee verschillende grote Belgische plantenkwekers een reeks van deze planten gekocht, maar geen enkele van die plantjes heeft de eerste winter gehaald of overleefd.
Drie weken geleden bedacht ik me dat ik deze ook eens zou kunnen proberen te stekken, uiteindelijk zijn de meeste Nepeta erg makkelijk te stekken.
Op twee weken tijd hadden deze stekken dus al wortels gevormd. Nu nog een week later zijn ze opgepot. Zo moeilijk kan dat dus zijn. Ik heb in ieder geval nog eens een tiental stekken opgepot. ‘Safety by Numbers’ heeft zoiets.
Ik hou nogal van eenvoud. Design dat sober is. Geen tierlantijntjes. Passiflora caerulae, en eigenlijk zowat alle leden van het geslacht, geloven niet in eenvoud. Ze lijken wel ontwikkeld door iemand die teveel tijd had en dan maar dingen bleef toevoegen aan het ontwerp. Maar toch kan ik ze wel smaken. Dit jaar bloeit de plant voor het eerst.
Het merkwaardigste aan deze grote bloemen maar één dag bloeien…
Deze plant is een uitstekende bijen-en hommelplant, de bloemen leveren veel nectar en stuifmeel, de nectar heeft een zeer hoog suikergehalte (48%).
Toen ik vanmorgen door de tuin liep, viel me deze akelei-bloem op. Aangezien ze net naast een ‘normale’ akelei stond met dezelfde kleur, dacht ik eerst dat het een bloem was van die plant waarbij de bloemblaadjes weggevallen waren.
Maar toen viel me op dat deze bloem dus ook geen sporen heeft.
Ze is bovendien een heel stuk groter dan een normale akelei-bloem.
Ook het bonte blad maakt deze toch een aparte verschijning.
Ik heb het plantje gemarkeerd, ik ga alvast het zaad van deze plant gecontroleerd uitzaaien, en het plantje dit najaar verplaatsen naar een andere plek in de tuin, zodat ik de bestuiving kan controleren. Deze zou ik echt wel graag houden.
Iedereen die niet onder een steen leeft en geen IQ van een goudvis heeft zal de voorbije weken wel begrepen hebben dat het extreem droog is. Het had de laatste weken zo goed als niet geregend. In combinatie met het warme weer en de vaak aanwezige droge, krachtige wind zorgt dat ervoor dat we – ondanks de natte winter – opnieuw in het zelfde schuitje zitten als een jaar geleden.
De overheid vraagt ons allemaal om spaarzaam om te gaan met water, met het oog onze drinkwatervoorziening niet in gevaar te brengen. De neerslag die hier gisteren en vandaag gevallen is, lost het droogteprobleem niet op : om het grondwaterniveau op peil te brengen zou het 20 à 30 dagen aan een stuk moeten regenen zoals het vandaag regende in Vlaanderen. Maar die 10-15 mm die vandaag uit de hemel viel, zorgt wel voor een stabilisatie van de situatie.
Veel mensen denken nog altijd dat de overheid dit kan oplossen door extra grondwater op te pompen of zelfs zeewater te ontzilten. En terwijl de overheid wel zal moeten investeren om tijdens perioden van regen de neerslag zo efficiënt mogelijk om te zetten in grondwaterpeilstijgingen en ook nieuwe regels dient op te stellen rond drainage, ligt de oplossing toch ook vooral bij ons zelf: we moeten gewoon spaarzamer omgaan met ons drinkwater. De lange droogtes vormen daar trouwens al een eerste obstakel: na 6 weken zonder regen zijn de regenwaterputten bij bijna iedereen helemaal leeg, waardoor het drinkwaterverbruik aanzienlijk stijgt (want de dadakaka-knop gebruikt in de meeste huishoudens dus terug drinkwater).
In Vlaams-Brabant is sinds vorige week een verbod op de verspilling van drinkwater ingesteld (dus geen auto wassen, geen zwembad vullen, geen tuin besproeien, geen vijvers vullen, …) en ook een captatieverbod op een hele resem waterlopen (dus een verbod om nog water uit de rivierbekkens op te pompen, behoudens enkele uitzonderingen).
Zelf heb ik, bij de verbouwingen van onze woonst, beslist om onze regenwaterputten te overdimensioneren. Voor ons dakoppervlakte werd een regenwaterput van 5000-7500 l aanbevolen, we hebben hier twee regenwaterputten van 7500 l geplaatst. Maar zelfs 15000 l water geraakt op wanneer het niet regent. En nieuw aangeplante plantjes (en bomen) redden het echt niet zonder ze van water te voorzien…
Midden mei was er één waterput leeg. Ik heb toen beslist de andere aan te wenden voor de tuin, en wil ook met dat watervolume de zomer doorkomen*. Aangezien ik de waterput nooit helemaal leeg krijg, ben ik ervan uitgegaan dat ik 6500 liter water ter beschikking had om de droge periode door te komen. En omdat ik op een bepaald ogenblik ook het vijverwater zal moeten aanvullen, ben ik uitgegaan van 4000 liter water voor een periode van 80 dagen, of dus maximaal 5 gieters water per dag. Ik reserveer sowieso één gieter voor het jonge plantgoed. Daarna loop ik ’s avonds even door de tuin en bekijk ik welke planten het meest nood hebben aan een geut water. De rest moet dan wachten tot de dag erna.
En, neen, een grondwaterput laten aanleggen is geen oplossing. Het probleem is net dat ons grondwater te laag staat, dat grondwater nog extra aanboren om je tuin te irrigeren is water naar de zee dragen, of beter grondwater in de lucht verdampen.
Er zit maar één ding op : efficiënter worden in het aanwenden van water, ook in de tuin. Dat doe ik in de eerste plaats met de juiste plantenkeuze, maar dat het is toch allemaal een beetje complexer dan dat.
Wat ik vandaag sowieso al toepas
Nieuwe bomen krijgen bij mij in hun eerste jaar systematisch 10 liter water per week. Ik zie adviezen op internet staan om nieuw aangeplante bomen iedere dag 10 liter water te geven (ik las zelfs ergens een advies om een boom één keer week uren water te geven met de tuinslang) maar mijn manier van werken heeft voor mij altijd gewerkt.
In theorie moet je een plant pas water geven wanneer hij ’s morgens nog slap hangt. Wanneer planten even de blaadjes laten hangen in volle zon, hoeft dat nog geen probleem te zijn.
Planten in potten krijgen voorrang. Die kunnen met hun wortels niet buiten die pot. Ik plaats een opvangschaaltje onder iedere plant in pot. Zo gaat er geen water verloren.
Daarna komt het pas aangeplante plantgoed aan bod, die hebben nog geen uitgebreid wortelstelsel kunnen vormen
Ik probeer de bodem ook te mulchen, zo verdampt er minder vocht
Ik heb het aantal planten in potten drastisch teruggeschroefd.
Sinds vorige week heb ik mijn techniek om planten water te geven aangepast. Water geven met een gieter is eigenlijk vreselijk inefficiënt, want vaak stroomt het water over het oppervlak weg en bij veel planten maak je ook het blad nat bij het water geven. Je bevochtigt er ook vooral oppervlakkig mee. Dat is allemaal ‘verloren’ water, want dat verdampt.
Gewoon een demo-opstelling, dit is een plant die ik nog geen water heb gegeven dit jaar. Het was hier vooral makkelijk om een duidelijke foto te maken.
Daarom gebruik ik nu een hulpmiddel bij het water geven: bloempotten (met een gat in de bodem). Ik zet deze bloempotten naast de planten die ik water wil geven, en druk die potten wat in de grond (en aangezien ik minder bloempotten op het terras heb staan, heb ik meer lege bloempotten over). Daarna giet ik die bloempotten (half)vol, het water sijpelt dan langzaam door dat gaatje de grond in. Op de plek waar ik het wil. Wanneer je ziet dat het water toch nog te snel wegloopt duw je de bloempot met een draaiende beweging nog wat verder aan. Je kan hetzelfde bekomen door de bodem van een PET fles te verwijderen en die een stukje in de grond in te graven.
Deze techniek gebruik ik ook bij de nieuwe bomen, daar maak ik gebruik van een grote bloempot (10 liter) die ik helemaal vol giet. Het duurt uren voor het water volledig is verdwenen. En wanneer je die pot wegneemt, zie je dat je niet gewoon het oppervlak hebt natgemaakt. En het water is op hellingen ook niet weggestroomd naar ergens anders….
Maar ik wil dus nog minder water verbruiken. Vorige week zag ik op internet informatie over Olla’s. Dat is een eeuwenoude techniek om water te geven die al 4000 jaar zou gebruikt worden, in onder meer het oude Romeinse rijk, in Noord-Afrika en China. En terwijl ik eerst moeite had om een plek te vinden waar ik me zo’n pot kon aanschaffen vond ik enkele dagen een lokale pottenbakkerij die ze dus ook maakten.
Een olla is een pot uit gebakken klei die je, met de opening naar boven, ingraaft in de grond. Daarna vul je die met water. De onbehandelde gebakken klei laat het water zeer langzaam door de wand heen sijpelen. De hoeveelheid water die zo’n pot afgeeft hangt ook af van de relatieve vochtigheid van de bodem. Wanneer het langdurig regent en de bodem vochtig is blijft het water in de olla.
Een olla met een diameter van 30 cm zou moeten volstaan om een cirkelvormig oppervlak met een straal van 60 – 90 cm te irrigeren.
Ingegraven en helemaal gevuld, tussen de Cardiandra alternifolia‘Gotemba red Flower‘ en Cardiandra alternifolia ‘Pink Geisha’, die zich met de regen van gisteren en vandaag in hun nopjes voelen.
De opening van de olla laat je enkele cm boven de grond en dek je af om verdamping te vermijden én om te vermijden dat er vuil in de olla terecht komt, wat de efficiëntie zou verminderen. De bedoeling is de olla bij te vullen met water.
En hoe efficiënt is zo’n olla dan? Verschillende bronnen geven aan dat irrigatie via olla’s tot 10 keer efficiënter is dan besproeien met water. De werking van olla’s hangt wel af van je bodemtype, het is dus afwachten of deze goed gaan werken in mijn tuin.
En ga ik nu heel de tuin vol olla’s zetten? In principe blijf ik er bij dat planten na het eerste jaar moeten verder kunnen zonder water gift. Ik heb enkele uitzonderingen op die regel, planten die gewoon af en toe een watergift nodig hebben (Deinanthe, Cardiandra). Daar ga ik dus wel zo’n Olla voor aanwenden. Verder heb ik een aantal zeer moeilijke plekjes in de tuin waar het door mijn zware grond in de winter zeiknat is. Ik heb op die plekken planten gezet die een wat vochtigere bodem verlangen, maar die bij lange periodes van droogte toch flink beginnen afzien (in deze droge periode pas gedurende de laatste week). Ook daar voorzie ik enkele potten, die ik alleen ga gebruiken wanneer de planten echt last krijgen van de droogte. En verder ga ik er zeker enkele in reserve houden om in te graven tussen jong plantgoed.
Er gaat natuurlijk wel wat werk mee gepaard, want in de winter moet je zo’n olla dus wel uit de grond halen, omdat er een risico is dat hij anders kapot vriest.
De dekseltjes waren even niet op voorraad. maar dan dekken we dat dus gewoon af met een steen. En je moet die olla ook een beetje inwateren, zodat de aarde mooi contact maakt. De Cardiandra’s maken dit jaar ook bloemknoppen aan…
De olla’s die ik heb aangekocht hebben een inhoud van respectievelijk 2 en 3.5 liter. Het is nog afwachten om te zien hoe vaak ik ze moet hervullen en hoe goed ze hier dus werken. Maar daar houd ik jullie zeker van op de hoogte. Stiekem hoop ik dat ik er dit jaar geen verslag van kan uitbrengen, omdat er sowieso elke twee weken eens behoorlijk wat hemelwater valt.
.
*Ik besef maar al te goed dat dit een kromme redenering is, want door die regenwaterput niet aan te wenden in het huis verbruik ik meer drinkwater. Maar die regenwaterput was wel voorzien voor de tuin. Zonder de tuin had ik die ook niet aangelegd. En voor een aantal planten is het gebruik van drinkwater sowieso uit den boze (kalk).
de Fruitberg 